Door de sociale en ecologische ongelijkheden in het Brussels Gewest en de toenemende gevolgen van de klimaatverandering in stedelijke gebieden, is toegang tot voldoende hydratatie meer dan ooit een uitdaging voor de volksgezondheid. Wees je bewust van de volgende vier aandachtspunten.

1. Hydratatie en gezondheid

Een goede hydratatie is noodzakelijk voor het goed functioneren van het lichaam. Het menselijk lichaam bestaat bij volwassenen voor ongeveer 60% uit water. Vochtverlies van slechts 1 tot 2% van het lichaamsgewicht kan al leiden tot vermoeidheid, hoofdpijn, verminderde concentratie en een afname van de fysieke capaciteiten.
De behoefte aan vocht neemt sterk toe tijdens hitteperiodes, bij lichamelijke inspanning, bij bepaalde ziekten of bij medicatiegebruik.

Voor volwassenen wordt over het algemeen aangeraden om ongeveer 1,5 tot 2 liter water per dag te drinken, en meer bij warm weer of bij lichamelijke inspanning. Drinkwater is de enige drank die de hydratatie op peil houdt: suikerhoudende, alcoholische of cafeïnehoudende dranken kunnen uitdroging versterken.

2. Kwetsbare groepen

Bepaalde groepen zijn kwetsbaarder voor uitdroging door fysiologische of pathologische kenmerken of omdat ze de behoefte om te drinken minder aanvoelen: kinderen, ouderen, zwangere vrouwen of vrouwen die borstvoeding geven, mensen die intensief sporten, mensen met cognitieve stoornissen, chronische ziekten (diabetes, nieraandoeningen), medicatiegebruik, beperkte mobiliteit enzovoort.

3. Stedelijk klimaat, warmte en milieuongelijkheid

In België neemt het aantal dagen met hitte toe en komen hittegolven steeds vaker voor en duren ze ook steeds langer. Ze verhogen de risico’s op uitdroging, uitputting, verergering van chronische aandoeningen en een hoger sterftecijfer. Vooral ouderen, eenzame personen of personen die in slecht geventileerde woningen wonen, lopen een verhoogd risico.
In het Brussels Gewest kan het in sommige wijken tijdens hittegolven tot wel 7°C warmer zijn dan in de groene buitenwijken (fenomeen van stedelijk hitte-eiland). Die gebieden, die vaak worden bewoond door meer kwetsbare bevolkingsgroepen, versterken de sociale en gezondheidsproblemen.

4. Sociale ongelijkheid en waterarmoede

In het Brussels Gewest heeft niet iedereen op duurzame en maatschappelijke aanvaardbare wijze gelijke toegang tot drinkbaar water van voldoende kwaliteit en in voldoende hoeveelheden. Er kunnen factoren in de weg staan: de waargenomen kwaliteit van het leidingwater, opkomende verontreiniging (PFAS), de waterfactuur, precaire woonomstandigheden (kraakpanden, noodopvang, dakloosheid, ongezonde woningen), sociaaleconomische kwetsbaarheid of niet gebruikmaken van verschillende vormen van hulp (fonteintjes, maatschappelijke hulpverlening enz.). Die situaties vormen samen wat we waterarmoede noemen.
Zo zijn daklozen of mensen die in precaire woonomstandigheden leven sterk afhankelijk van openbare drinkwaterfonteintjes, opvangcentra en gratis sanitaire voorzieningen.

Aandachtspunten voor professionals

• Informeer en sensibiliseer de begeleide doelgroepen;
• Moedig aan om water te drinken door gemakkelijk toegankelijk, fris water aan te bieden in verpakkingen die zijn aangepast aan de gewoonten van de begeleide doelgroepen;
• Let op de waarschuwingssignalen van uitdroging of hitteslag: grote dorst, droge mond, ongewone vermoeidheid, hoofdpijn, duizeligheid, donkere of weinig urine, misselijkheid en/of braken, spierkrampen, verwardheid, slaperigheid (vooral bij ouderen), evenwichtsverlies, bewustzijnsverlies en/of convulsies;
• Wees extra waakzaam tijdens warme periodes: houd vaker contact met ouderen en eenzame personen, controleer of ze toegang hebben tot koud water, pas de tijden voor lichaamsbeweging aan, zoek uit welke koele plekken er in de buurt zijn;
• Spoor situaties van waterarmoede op, met name tijdens hittegolven;
• Zoek proactief contact om het niet-gebruikmaken van steunmaatregelen te beperken;
• Maak gebruik van bestaande middelen in het Brussels Gewest, zoals openbare drinkwaterfonteintjes, en spreek de bevoegde autoriteiten aan over gebieden zonder groen en openbare waterpunten in je werkomgeving.