Huidkanker vormt een groot probleem voor de volksgezondheid in België. Naar schatting krijgt ongeveer 1 op de 5 mensen vóór zijn of haar 75e levensjaar huidkanker. De incidentie ervan neemt voortdurend toe, met name door van de vergrijzing van de bevolking, de cumulatieve blootstelling aan ultraviolette straling (UV) en sociale normen waarin een gebruinde huid nog steeds als aantrekkelijk wordt beschouwd.
De stijging zorgt voor een toenemende druk op de gezondheidszorg, met meer vraag naar consultaties bij dermatologen, langere wachttijden en hogere behandelingskosten tot gevolg. Een groot deel van die vormen van kanker kan echter worden voorkomen door middel van doeltreffende preventiemaatregelen.

Uitdaging voor de volksgezondheid en ongelijkheid

Blootstelling aan de zon en de gevolgen daarvan zijn niet alleen terug te voeren op individueel gedrag: ze hangen samen met sociale en omgevingsfactoren.
• Ongelijke blootstelling: mensen die buiten werken, zoals in de bouwsector, de landbouw of onderhoud van groenvoorzieningen enz., worden langdurig blootgesteld.
• Ongelijkheid in toegang tot preventie: de kosten van zonbescherming vormen voor sommige groepen een belemmering. Daar komt nog bij dat ze beperkte toegang hebben tot de juiste informatie en minder gebruik maken van preventieve zorg, vooral van dermatologische consulten
• Ongelijkheid in gezondheidsgeletterdheid: dit houdt in dat preventieboodschappen niet door iedereen even goed begrepen en toegepast worden. Sommige mensen denken bijvoorbeeld dat bruinen goed is voor de gezondheid of dat ze met zonnebrandcrème langer in de zon kunnen blijven, wat hun risicogedrag beïnvloedt.
• Sociale en culturele normen: deze dragen bij aan het ideaalbeeld van bruinen, dat vaak wordt geassocieerd met een beeld van goede gezondheid, vitaliteit, vakantie of zelfs een bepaalde sociale status. Blootstelling aan de zon wordt ook vaak gezien als goed voor je welzijn en de aanmaak van vitamine D. Hoewel een matige blootstelling aan uv-straling inderdaad bijdraagt aan de aanmaak van vitamine D, verhoogt overmatige blootstelling het risico op huidkanker. Die beeldvorming wordt nog versterkt door groepsdynamiek en sociale media en heeft een grote invloed op het gedrag en de gewoonten van jongeren.

Die factoren dragen bij aan een sociale gradiënt in het risico en de toegang tot preventie. Er is dus een structurele en gerichte aanpak nodig.