Hoewel het beschouwd wordt als een van de meest fundamentele mensenrechten (het staat in artikel 25 van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, aangenomen op 10 december 1948 door de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties), wordt de toegang tot gezondheidszorg vandaag geconfronteerd met tal van obstakels, met op de eerste plaats de kosten. “38% van de Brusselse huishoudens die aangaven moeilijk rond te komen zegt dat ze zich gezondheidszorgen hebben ontzegd of die hebben uitgesteld om financiële redenen, tegenover 11% van de gezinnen die gemiddeld rondkomen en slechts 4% bij de huishoudens die aangeven gemakkelijk rond te komen.” En toch: de bevinding uit de laatste editie (2023) van de Sociale Barometer, gepubliceerd door het Observatorium voor Gezondheid en Welzijn van Brussel-Hoofdstad, heeft alleen betrekking op mensen die gedekt zijn door het stelsel van verplichte verzekering van het RIZIV. Het zegt dus niets over de situatie van mensen zonder papieren of asielzoekers …
Het Belgische sociale systeem (dat voortdurend evolueert) is niet perfect, maar streeft naar kwaliteitsvolle gezondheidszorg tegen redelijke prijzen voor iedereen. Door het aandeel van de terugbetalingen te beperken, proberen verschillende regelingen het voor de hele bevolking betaalbaarder te maken.
Iedereen die in het Rijksregister ingeschreven is, profiteert van die regelingen via een verplichte ziekteverzekering. Voor anderen, die vanwege hun verblijfsstatuut in ons land geen recht hebben op die aansluiting, zijn specifieke mechanismen in het leven geroepen.
In beide gevallen maakt de veelheid aan betrokken instellingen en hun specifieke regelingen het systeem complexer en kan het een optimaal gebruik ervan belemmeren. Daarom heeft Brusano twee Focus-nummers uitgebracht over de financiële toegankelijkheid tot gezondheidszorg, zowel binnen als buiten het kader van de verplichte ziekteverzekering. Die twee publicaties proberen professionals duidelijke en praktische informatie te bieden die ze vervolgens kunnen delen met hun begunstigden (tot wie ze zich moeten wenden, waarvoor, hoe).
De Focus-nummers van Brusano zijn informatiebrochures over welzijns- en gezondheidsbegeleiding voor Brusselaars. Ze focussen op de hulp en ondersteuning die beschikbaar is in het kader van het behandelde thema. Door toegang te geven tot volledige en objectieve informatie dragen ze bij aan het bestrijden van de non-take-up van rechten. Bij die brochures hoort een repertorium van middelen en ze zijn ook beschikbaar als webinar.
De Focus gewijd aan ‘Financiële toegang tot gezondheidszorg – met uitzondering van verplichte ziekteverzekering’ is nieuw. Het is opgesteld in samenwerking met Medimmigrant, Dokters van de Wereld, I-Care, Coalition Move, Caritas, le Ciré, Eerstelijnszone BruZEL en Huis Voor Gezondheid en richt zich op drie categorieën mensen: mensen die legaal in het land verblijven, mensen zonder papieren (zonder verblijfstitel, in een irreguliere situatie enz.) en mensen met een speciaal statuut (in een gesloten centrum, in de gevangenis, NBMV enz.). Voor elk van die statuten geeft de Focus aan welke instantie verantwoordelijk is voor de terugbetaling en geeft het info over de procedures die moeten worden gevolgd om toegang te krijgen tot gezondheidszorg en om terugbetaling te ontvangen.
De Focus ‘Financiële toegankelijkheid van zorg – verplichte ziekteverzekering’ is bijgewerkt. Het is een echte gids voor de verschillende bestaande regelingen, van de meest algemene tot de meest specifieke (van de verplichte ziektekostenverzekering in strikte zin, aanvullende verzekeringen voor tandheelkundige zorg, ziekenhuisopname enz. tot de voordelen die specifiek zijn voor de verschillende onderlinge ziekenfondsen).